Írak á HM 2026: Óvæntur gestur í riðli I

Þegar Írak sigraði Bólívíu 2–1 í millilandaúrvalsleik og tryggði sér sæti á Heimsmeistarakeppninni 2026 varð ég hissa — og ég er sjaldnast hissa í fótbolta. Írak hefur ekki verið á heimsmeistarakeppni síðan 1986, sem þýðir 40 ára bið sem er lengri en bið Noregs eða Skotlands. Fyrir okkur sem fylgjumst sérstaklega með riðli I vegna Noregs er Írak mikilvægur andstæðingur sem þarf að greina til hlítar. Írak er liðið sem Noregur verður að sigra í fyrsta leik sínum á mótinu 16. júní á Gillette Stadium í Boston, og hvernig sá leikur fer ákvarðar norska leiðina í riðlinum. Hér er mitt mat á írakska liðinu og hvað það þýðir fyrir norsk veðmálatækifæri.

Liðið og lykilmenn Íraks

Írakskur fótbolti hefur lifað í skugga stríðs og pólitísks óstöðugleika í áratugi og saga liðsins er saga um þjóð sem hefur notað fótboltann sem ljós í myrkrinu. Á HM 1986 í Mexíkó — síðasta heimsmeistarakeppni Íraks — var landið í stríði við Íran og liðið spilaði undir gríðarlegum þrýstingi. Nú, 40 árum síðar, kemur Írak aftur á stærsta sviðið og þrátt fyrir erfiðar aðstæður hefur liðið tekist að þroskast og sýna samkeppnishæfni á Asíustigi sem hefur komið mörgum á óvart undanfarin ár. Lykilmennirnir spila flestir í Asíu — í deildum í Sádí-Arabíu, Katar og Írak sjálfu — og aðeins fáir hafa reynslu af evrópskum fótbolta á efsta stigi. Þetta er augljós veikleiki þegar liðið mætir Frakklandi og Noregi sem eru full af leikmönnum úr bestu evrópskum deildum og eru vön að spila gegn heimsklassa andstæðingum vikulega.

Amir Al-Ammari er einn af þekktari leikmönnum liðsins og hefur sýnt getu í asísku undanúrvalinu. Markavörðurinn hefur verið lykilmaður og á góðum degi getur hann bjargað liðinu gegn sterkum sóknarliðum — á Asíubikarnum 2023 varði hann vítaspyrnur sem komu Írak áfram í mótinu. En dýpt hópsins er takmörkuð samanborið við evrópsk eða suðuramerísk lið og ef lykilmenn meiðast er varabekkurinn veikur. Þjálfarinn hefur byggt leikkerfi sem nýtir styrk liðsins — skipulagða vörn og hraðar gagnárásir — en spurningin er hvort sú nálgun virki gegn Frakkland og Noreg sem eru vön að spila gegn slíkum kerfum.

Styrkur Íraks liggur í liðsanda og baráttuanda sem er innblásinn af þjóð sem hefur gengið í gegnum gríðarlegar þrautir og sér fótboltann sem leið til sameiningar og stolts. Á Asíubikarnum 2023 komst Írak langt og sýndi að þeir geta staðið gegn sterkum asískum liðum. En heimsmeistarakeppni er allt annað stig og munurinn á Asíubikarmóti og HM er gríðarlegur — sérstaklega þegar andstæðingarnir heita Frakkland og Noregur.

Riðill I — Frakkland, Senegal og Noregur

Fyrir Írak er riðill I hrikalegur á pappír og ég ætla ekki að fela það. Frakkland er heimsmeistari 2018 og úrslitadeild 2022 — eitt sterkasta lið heimsins með Mbappé sem getur skorað á hvern sem er. Senegal komst í 16-liða úrslit á HM 2022 og hefur sterka leikmenn í evrópskum deildum sem veita reynslu og gæði sem Írak skortir. Noregur á Haaland, einn af bestu sóknarmönnum í heimi, sem skorar mörk af stöðugu ráði og er næstum ómögulegur að verja gegn. Írak er greinilega veikasta liðið í riðlinum og hlutlæg greining sem byggir á gæðum leikmanna, reynslu og sögulegum gögnum segir að þeir munu líklega tapa öllum þremur leikjum og skila 0 stigum úr riðlinum.

En á heimsmeistarakeppni er ekkert ómögulegt og Írak á þann kost að enginn býst við neinu af þeim — og það er frelsandi í sjálfu sér. Enginn þrýstingur, engar væntingar frá alþjóðlegum fjölmiðlum — bara tækifæri til að sýna heiminum hvað írakskur fótbolti er og hvernig þjóð sem hefur gengið í gegnum stríð og eyðileggingu getur fundið einingu og gleði á fótboltavellinum. Ef þeir ná jafntefli í einum leik — mögulega gegn Senegal sem er líklega nánasti andstæðingur þeirra í gæðum — þá væri það stórt augnablik fyrir írakska fótboltasögu og þjóðina alla.

Fyrsti leikur Íraks er gegn Noregi 16. júní á Gillette Stadium í Boston og hefst klukkan 22:00 að íslenskum tíma. Þetta er leikurinn sem ég hef greint mest og mitt mat er skýrt: Noregur ætti að sigra þennan leik og ætti að sigra hann stórum sigri. Haaland gegn írakskri vörn sem hefur ekki reynslu af evrópsku stigi er ójafn viðureign og ég á von á 2–0 eða 3–0 norskum sigri. Ef Írak nær jafntefli eða sigri hér, þá er eitthvað alvarlega búið að fara úrskeiðis fyrir norska liðið.

Veðmálamat — Írak sem undirdogur

Stuðlarnir á Írak endurspegla stöðu þeirra sem veikasta liðið í riðli I. Stuðlar á Írak til framgangs úr riðlinum eru á bilinu 15.00–25.00 — hátt og ég tel réttmætt. Raunverulegar líkur á írakskum framgangi eru undir 5% og það er einfaldlega of lág líkur til að réttlæta veðmál jafnvel á háum stuðlum. Ég myndi ekki veðja á írakskann framgang undir neinum kringumstæðum.

Áhugaverðari eru sértæk leikjaveðmál. Stuðlar á jafntefli í leiknum Írak gegn Senegal gætu verið á bilinu 3.50–4.50 og þar sé ég lítið verðmæti — Senegal er sterkara lið en Írak á öllum stöðum og jafntefli er ólíklegt. Betra er að nota Írak sem hluta af veðmálaáætlun sem tengist Noregi — til dæmis veðmál á Noreg að sigra Írak með meira en 1.5 marka mun á stuðlum um 1.80–2.00, sem ég tel vera gott verðmæti.

Forgjafaveðmál á Noreg –1.5 gegn Írak er eitt af bestu veðmálunum sem ég sé í riðli I. Noregur á Haaland sem skorar gegn öllum og írakska vörnin hefur ekki reynslu af þessari stærðargráðu andstæðinga. Stuðlar á norskann sigur með a.m.k. tveggja marka mun ættu að vera á bilinu 1.70–2.00 og ég myndi leggja á þetta veðmál af sannfæringu.

Mín spá — Hvað þýðir Írak fyrir Noreg?

Ég gef Írak 3 stig af 10 í heildarmati — lægsta einkunn sem ég gef liði á mótinu og ég segi það án þess að meina vanvirðingu. Þetta er hlutlæg staðreynd sem byggir á greiningunni: Írak er á fyrstu heimsmeistarakeppni sinni í 40 ár, leikmennirnir hafa litla reynslu af evrópskum toppfótbolta og spila flestir í Asíu þar sem samkeppnin er á allt öðru stigi en í Evrópu, og riðillinn er einn sá erfiðasti á mótinu með Frakkland, Noreg og Senegal. Spá mín er 0 stig úr þremur leikjum og síðasta sæti í riðli I — en ég myndi ekki veðja á þá spá vegna þess að stuðlarnir á 0 írakskum stigum gefa lítið verðmæti.

En það sem skiptir máli fyrir okkur Íslendinga er hvað Írak þýðir fyrir Noreg og hvernig leikurinn 16. júní getur mótað norsku ferðina á mótinu. Leikurinn gegn Írak er leikur sem Noregur verður að vinna — og vinna stórum sigri. Stór sigur á Írak gefur Noregi sjálfstraust sem smitast yfir á næstu leiki, góðan markamun sem gæti ráðið úrslitum í stigajöfnuði og þrjú stig sem gera seinni leiki riðilsins auðveldari sálfræðilega. Ef Noregur sigrar Írak 3–0 eða meira, þá þurfa þeir aðeins eitt stig úr tveimur leikjum gegn Senegal og Frakklandi til að tryggja framgang — og það er raunhæft markmið sem dregur úr þrýstingnum á þá leiki.

Ef Noregur sigrar Írak aðeins 1–0 eða 2–1, þá er markamunurinn ekki nógu góður og þrýstingurinn eykst á leikina gegn Senegal og Frakklandi. Og ef — í versta falli — Noregur leikur jafnt eða tapar Írak, þá er norska HM-ferðin í bráðri hættu frá fyrsta degi. Þess vegna er leikurinn gegn Írak svo mikilvægur og þess vegna ætla ég að fylgjast svo grannt með honum frá klukkan 22:00 á íslenskum tíma þann 16. júní.

Írak á HM 2026 er saga um þjóð sem hefur gengið í gegnum meira en flestir geta ímyndað sér — stríð, neyð, pólitískan óstöðugleika — og finnur gleði og sameiningu í fótboltanum þegar allt annað er erfitt. Á HM 1986 spilaði Írak undir stríðsskilyrðum og nú, 40 árum síðar, kemur liðið aftur á stærsta sviðið með nýja kynslóð sem ber vonir heillar þjóðar á herðunum. Ég ber virðingu fyrir þeirri sögu og mun horfa á leiki Íraks með virðingu og aðdáun — en veðmál mín verða á Noregi og gegn Írak vegna þess að hlutlæg greining styður það. Þannig er þetta og tilfinningasemi á ekki heima í veðmálaheiminum þar sem gögn og rök eiga að ráða, ekki samúð og vonir. Lestu meira um riðil I í heild til að sjá hvernig Írak passar inn í stóru myndina og hvernig leikirnir geta þróast.