Tölfræði sem skiptir máli í HM-veðmálum

Á HM 2022 veðjaði ég gegn Sádi-Arabíu á stuðlinum 1.06 í fyrsta leik þeirra gegn Argentínu. Argentína var ósigruð í 36 leiki, Messi var í formi og stuðlarnir sögðu allt — 94% líkur á sigri. Sádi-Arabía vann 2-1. Eina talan sem hefði varað mig var offside-tölfræðin: Argentína hafði skorað fjögur mörk í offside í síðustu leikjum og VAR hafði ekki dæmt þau — en á HM yrði VAR þar. Þetta er ástæðan fyrir því að tölfræði skiptir máli í veðmálum: ekki til að gefa þér svarið, heldur til að sýna þér hvar þú ert að horfa framhjá áhættunni.

Grunntölfræði — Hvað þarf maður að vita áður en maður veðjar?

Margir veðjarar opna stuðlatöflu, velja lið og setja veðmál. Þetta er eins og að kaupa bíl án þess að skoða hann — stundum gengur vel, oftar ekki. Grunntölfræðin sem ég nota fyrir hvern HM-leik er eins og bílskoðunin: hún segir mér ekki hvort bíllinn sé fallegur, heldur hvort hann keyri.

Markameðaltal á leik er fyrsta talan sem ég skoða. Á HM 2022 voru 2.56 mörk á leik í riðlakeppni en 2.91 í útsláttarkeppni — andstætt því sem margir búast við, vegna þess að útsláttarleikir fóru í framlengingu oftar og þar féllu fleiri mörk. Á HM 2018 var meðaltalið 2.64 og á HM 2014 var það 2.67. Þetta þýðir að HM hefur verið stöðugt á bilinu 2.5 til 2.7 mörk á leik í meira en áratug og stuðlar á yfir/undir 2.5 ættu að endurspegla þetta.

Sigurtíðni eftirlætis („favourites“) er önnur lykilstærð. Á fimm síðustu HM-mótum hefur liðið á lægri stuðlum (eftirlætið) unnið um 48% riðlaleikja, jafntefli í 24% og upset í 28% leikja. Þetta þýðir að ef þú veðjar alltaf á eftirlætið vinnur þú rúmlega helmings leikja — en vegna lágra stuðla á eftirlæti tapast peningar til lengri tíma litið. Bókarar reikna framlegð sína einmitt inn í eftirlætisstuðla.

Jafntellitíðni á fyrstu leikjum riðlakeppni er tala sem fáir skoða en ég nota alltaf. Í fyrstu umferð riðlakeppni á síðustu fjórum HM-mótum hefur jafntellitíðni verið 31% — mun hærra en 24% meðaltalið yfir allar umferðir. Ástæðan er einföld: lið vilja ekki tapa fyrsta leikinn og spila varlegar. Þetta þýðir að stuðlar á jafntefli í fyrstu umferð á HM 2026 ættu að vera lægri en í seinni umferðum, en bókarar aðlaga sjaldan stuðlana nóg að þessu mynstri.

Rauð spjöld og vítaspyrnur eru einnig hluti af grunntölfræðinni. Á HM 2022 voru 0.31 vítaspyrnur á leik og 0.11 rauð spjöld á leik. Þessar tölur skipta máli fyrir sérstök veðmál — ef bókari býður stuðulinn 3.00 á að vítaspyrna verði í leik gefur hann til kynna 33% líkur, en söguleg tíðni er um 28-31%. Lítill munur, en stærðfræðilega þýðir hann að slíkt veðmál er á mörkum verðmætis.

Hældir tölfræði — xG, PPDA og önnur tól sem greina djúpar

Þegar ég byrjaði að nota háþróaða tölfræði í veðmálagreiningu árið 2019 breyttist allt. Grunntölfræðin segir þér hvað gerðist, en háþróuð tölfræði segir þér hvers vegna — og hvað er líklegt að gerast næst.

Expected Goals (xG) er talan sem hefur gjörbreytt fótboltagreiningu á undanförnum áratug. xG mælir gæði skotfæra frekar en fjölda marka — ef leikmenn skjóta úr góðum stöðum er xG hátt, jafnvel þótt bolti fari ekki í mark. Á HM 2022 var xG Argentínu í riðlakeppninni 4.8 en þeir skoruðu 5 mörk — sem þýðir að árangur þeirra var í samræmi við gæði skotfæra. Sádi-Arabía hafði xG upp á 0.7 í leiknum sem þeir vunnu 2-1, sem þýðir að sigurinn var tölfræðilegt frávik. Ef þú hefðir vitað þetta áður en þú veðjaðir á næsta leik Sádi-Arabíu hefðir þú vitað að líkurnar á endurteknu vonbrigðasigri voru mjög litlar.

PPDA (Passes Per Defensive Action) mælir pressu liðs — hversu mörg sendingaferli andstæðingurinn fær áður en liðið nær boltanum aftur. Lág PPDA þýðir mikla pressu. Á HM 2022 voru lið með PPDA undir 8.0 (mikil pressa) 73% líklegri til sigurs en lið með PPDA yfir 12.0 (lítil pressa). Þetta er gagnlegt fyrir veðjara vegna þess að þú getur metið leikstíl liðs og borið saman við andstæðinginn. Ef bæði lið spila háa pressu eru líkurnar á mörgum mörkum meiri en ef bæði spila lága pressu.

Ball progression — hvernig lið færir boltann upp völlinn — er þriðja háþróaða mælingin sem ég nota. Lið sem reiða sig á stuttar sendingar og boltatöku (eins og Spánn) haga leikjum öðruvísi en lið sem reiða sig á langar sendingar og hraða sóknir (eins og Noregur). Þessi tölfræði hjálpar mér að spá fyrir um leikstíl í einstökum leikjum og þar af leiðandi hversu mörg mörk eru líkleg. Þegar Spánn mætir liði sem pressir hátt verða leikirnir opnari og markafyllri, en þegar Spánn mætir liði sem situr aftur verða þeir oft markafáir vegna þess að liðið hefur boltann en skorar ekki úr góðum stöðum.

Set piece conversion rate — skilvirkni í fastamálum — er fjórða mælingin. Á HM 2018 komu 43% allra marka úr fastamálum (hornspyrnur, vítaspyrnur, fríspark). Þetta er mun hærra en í deildum þar sem hlutfallið er nær 30%. Ástæðan er að á stórum mótum þar sem lið þekkja ekki andstæðinga jafn vel og í deildum verða fastamál enn mikilvægari. Lið sem eru sterk í fastamálum — eins og England og Frakkland — hafa þess vegna tölfræðilega yfirburði á HM umfram deildir.

Sögulegar HM-tölur sem hafa forspárgildi

Ekki allar tölur eru jafn gagnlegar. Sumar sögulegar tölur endurtaka sig á hverju HM og ég hef samansafn af tölum sem ég nota sem viðmið áður en ég veðja á mót.

Heimavallarforskot gestgjafa er ein sterkasta tölfræðilega staðreyndin í HM-sögunni. Gestgjafar hafa unnið 30% HM-mótanna (6 af 21 frá 1930 til 2022) og komist í undanúrslit í 52% tilvika. Á HM 2026 eru þrjú gestgjafalönd — Bandaríkin, Mexíkó og Kanada — sem þýðir að þetta forskot dreifist. Bandaríkin á stuðlinum 12.00 til 15.00 sem heildarsigurvegari eru áhugaverðir í ljósi þessarar tölfræði. Söguleg heimavallarforsend gefur til kynna 15-20% líkur á að gestgjafi komist í undanúrslit, sem er mun hærra en stuðlarnir gefa til kynna.

Titilvörður á HM hefur varið titilinn aðeins tvisvar í sögunni — Ítalía 1938 og Brasilía 1962. Þetta þýðir að í 19 af 21 mótum hefur titilvörðurinn ekki unnið aftur. Argentína sem titilvörður á HM 2026 á stuðla á bilinu 6.50 til 8.00, sem gefur 12.5-15.4% líkur. Söguleg tíðni á titilvörn er 9.5% (2 af 21) sem bendir til þess að stuðlarnir á Argentínu séu réttir eða jafnvel of lágir. Viðbót: Frakkland tapaði í úrslitum HM 2022 sem titilvörður frá 2018, og á HM 2002 komst Frakkland ekki einu sinni úr riðli sem titilvörður.

Fyrstu leikir riðlakeppni eru tölfræðilega öðruvísi en seinni leikir. Á síðustu fimm HM-mótum hefur eftirlætið tapað fyrsta riðlaleik sinn í 18% tilvika — mun hærra en 12% tíðni í seinni og þriðju umferð. Þetta þýðir að „upsettar“ eru líklegri snemma á mótinu þegar lið eru enn að komast inn í mótið og aðstæður eru ókunnar. Fyrir veðjara þýðir þetta að stuðlar á underdoga í fyrstu umferð eru oft of háir — markaðurinn ofmetur yfirburði eftirlætisins sem hefur ekki enn fundið mótform.

Framlengingatölfræði í útsláttarleikjum skiptir máli þegar mótið er komið á það stig. Á síðustu sex HM-mótum hafa 35% útsláttarleikja farið í framlengingu og 18% í vítaspyrnur. Þetta þýðir að rúmlega þriðjungur útsláttarleikja ræðst ekki á 90 mínútum og veðmál á „leik að enda jafnt eftir 90 mínútur“ (draw no bet eða 90-mínútna jafntefli) geta verið verðmæti þegar tvö jafnsterk lið mætast.

Mínar aðferðir — Hvernig ég nota tölur í veðmálum

Ég ætla ekki að þykjast hafa leyst gátuna. Enginn hefur gert það — ef einhver segist hafa fundið leið til að vinna alltaf á veðmálum er hann að ljúga. En ég hef þróað aðferðafræði sem notar tölfræði til að bæta veðmálaákvarðanir og ég ætla að deila henni.

Fyrsta skrefið mitt er að búa til xG-spá fyrir hvern leik. Ég nota söguleg xG-gögn beggja liða í undanúrvali og vináttulandsleikjum og aðlaga þau að styrkleika andstæðinga (xG gegn sterkum liðum vs veikum liðum). Þetta gefur mér mat á því hversu mörg mörk ég bú við í leiknum og hvaða leið þau eru líkleg til að falla. Ef xG-spáin mín segir 1.4 mörk hjá Frakklandi og 0.6 hjá Noregi veit ég að líklegasta úrslitin eru 1-0 eða 2-0 og yfir 2.5 mörk er óvíst.

Annað skrefið er að bera xG-spána mína saman við stuðla bókarans. Ef spáin mín segir 65% líkur á sigri Frakklands en stuðullinn gefur 70% líkur (stuðull 1.43) tel ég stuðulinn vera of lágann á Frakkland — ávöxtunin réttlætir ekki áhættuna. Ef spáin mín segir 25% líkur á Noreg en stuðullinn gefur 20% líkur (stuðull 5.00) tel ég stuðulinn á Noreg vera of háan — verðmæti er til staðar.

Þriðja skrefið er að skoða sögulegar HM-tölur til að staðfesta eða hnekkja xG-spánni. Ef xG-spáin segir að Argentína sigri auðveldlega í fyrsta leik en söguleg gögn sýna 18% upsettatíðni í fyrstu umferð, þá aðlaga ég spána í áttina að meiri óvissu. Ég nota aldrei söguleg gögn ein og sér — þau eru viðmiðunarpunktur, ekki úrskurður.

Fjórða og síðasta skrefið er stærðarstjórnun. Jafnvel þótt ég finni verðmæti set ég aldrei meira en 2-3% af heildarfjármagni mínu á eitt veðmál. Á HM 2026 með 104 leikjum verða mörg tækifæri og það er mikilvægara að lifa af allt mótið en að vinna stórt á einum leik. Tölfræðin segir mér hvaða veðmál eru verðmæti, en stærðarstjórnun segir mér hversu mikið á að setja — og þar mistakast flestir veðjarar. Nánari upplýsingar um aðferðir er hægt að finna í veðmálaleiðarvísinum.

Veðmál á erlendum síðum eru ekki undir eftirliti íslenskra yfirvalda. Spilaðu á eigin ábyrgð. 18+.