England á HM 2026: Loksins tími Englendinga?

Ég man eftir sumrinu 2018 þegar „It’s coming home“ hljómaði um alla Evrópu og Englendingar trúðu loksins á liðið sitt. Þá náðu þeir í undanúrslit og töpuðu gegn Króatíu. Á EM 2020 komust þeir í úrslit og töpuðu í vítaspyrnum gegn Ítalíu — Saka, aðeins 19 ára, missti úrslitavítaspyrnuna og þjóðin grét með honum. Á HM 2022 féllu þeir gegn Frakklandi í áttaliðaúrslitum eftir Kane missti af vítaspyrnu sem hefði jafnað. Á EM 2024 komust þeir aftur í úrslit og töpuðu aftur, núna gegn Spánni. Mynstrið er greinilegt og sársaukafullt: England er alltaf nálægt — en aldrei nógu nálægt til að ná bikarnum.

HM 2026 er annað tækifæri — og ég fullyrði að þetta er sterkasta enska liðið í kynslóðir, mögulega sterkasta síðan 1966 þegar Bobby Moore og Geoff Hurst réðu á Wembley. Bellingham, Saka, Foden, Rice, Kane — nöfnin tala máli sínu og hæfileikarnir eru óumdeilanlegir. Spurningin er hvort þeir geti loksins breytt hæfileikum í titil, eða hvort söguleg bölvun sem hefur fylgt enskum fótbolta síðan Bobby Moore lyfti bikarnum á Wembley haldi áfram að hrjá liðið á nýjum leikvangi í Norður-Ameríku. Ég hef greinilega skoðun á þessu og hún kemur fram hér á eftir — en ég segi strax: ég trúi á þetta lið meira en ég hef trúað á nokkurt enskt lið áður.

Liðið — Bellingham, Saka og ensk gullöld

Ég hef greint hæfileikahópa landsliða í níu ár og ég get sagt þetta með fullri sannfæringu: enska liðið á HM 2026 er eitt af djúpustu og hæfileikaríkustu liðum sem ég hef séð frá einhverju landi á stóru móti. Jude Bellingham hjá Real Madrid er orðinn einn af bestu leikmönnum í heimi á aðeins 22 ára aldri — hann skorar mörk úr öllum stöðum, skapar tækifæri með sendingum og hlaupum, og stjórnar leikjum frá miðju vallarins eins og maður sem hefur 15 ára reynslu á æðsta stigi. Á EM 2024 bjargaði hann Englandi með skærusparki á síðustu mínútu gegn Slóvakíu — í augnabliki þar sem allt virtist tapað — og þar sýndi hann nákvæmlega hvers kyns leikmaður hann er: sá sem stígur fram þegar enginn annar gerir, sá sem neitar að tapa.

Bukayo Saka hjá Arsenal er annar leikmaður sem skilgreinir þessa kynslóð enskra leikmanna. Hann er hraður, tæknilegur og hefur þroskast gríðarlega á undanförnum árum í liði sem keppir um ensku deildina. Á hægri væng er hann einn af bestu leikmönnum í heimi og getan hans til að komast framhjá varnarmönnum einn á einn og skapa tækifæri — bæði með sendingum og skotum — er eitthvað sem fá aðrir á mótinu geta jafnast á við. Phil Foden, sem hefur loksins fundið hlutverk sitt í enska liðinu eftir erfið tímabil á stórum mótum þar sem Southgate notaði hann á rangri stöðu, bætir við skapandi krafti á hinum hliðinni eða í miðju. Og Harry Kane — sem verður 33 ára á mótinu en er enn einn af bestu markaskorunum í heimi hjá Bayern München — er maðurinn framarlega sem gerir allt kerfið betra. Kane heldur boltanum, dregur varnarmenn úr stöðu og skapar rými fyrir Bellingham og Saka sem hlaupa á bak við. Reynsla hans og klárleiki frammi fyrir marki eru ómetanleg á heimsmeistarakeppni.

Declan Rice á varnarmiðju hefur orðið einn af lykilmönnum liðsins og er líklega mikilvægasti leikmaðurinn sem fólk talar minnst um. Hann verndar vörnina, dreifir boltanum vel og hefur bætt sóknarlegt framlag sitt verulega síðan hann fór til Arsenal frá West Ham. Hjá Arsenal hefur hann lært að spila í liði sem drottnar yfir boltaeign, og sú reynsla mun nýtast á HM þar sem England verður að stjórna leikjum á sinn hátt. Vörnin, með John Stones sem hefur verið lykilmaður undir bæði Southgate og Guardiola, og Marc Guéhi sem sýndi gríðarlegan þroska á EM 2024, er stöðug þótt hún sé ekki eins sterk og besta vörn mótanna. Stones hefur einstaka hæfni til að byggja upp leik frá vörninni sem gefur enska liðinu valkost sem fá önnur lið hafa — hann getur stigið fram með boltann og skapað yfirburði á miðjunni.

Í markinu stendur Jordan Pickford, sem hefur sýnt á stórum mótum að hann er betri en dagleg frammistaða hans hjá Everton gefur til kynna. Á EM 2024 bjargaði hann Englandi í vítaspyrnukeppni gegn Sviss og hefur í raun aldrei brugðist á stóru móti. Hann er maður sem kemur á mótin og breytist — eins og hann sé fæddur til að spila á þessu stigi.

Dýpt enska liðsins er þó það sem aðgreinir þá frá öðrum eftirlætum og gæti orðið lykilþáttur á 48-liða móti. Á bekknum sitja leikmenn eins og Cole Palmer, sem hefur verið einn af bestu leikmönnum í ensku úrvalsdeildinni hjá Chelsea og getur breytt leikjum með gáfulegum sendingum og markagetu sinni. Trent Alexander-Arnold getur breytt leikjum með sendingum sínum — sendingarfærnin hans er sú besta á mótinu og ef hann fær tækifæri á miðjunni eða sem hliðarvörður getur hann opnað hverja vörn sem er. Kobbie Mainoo frá Manchester United er ein af bestu ungum miðjum í heimi og gefur Englandi framtíðarvon. Anthony Gordon og Jarrod Bowen veita valkosti á vængjunum. Þetta þýðir að þjálfarinn getur skipt um leikmenn án þess að gæðin minnki — og á löngu 48-liða móti þar sem 7 leikir þarf til að vinna er þetta gríðarlegt forskot sem fá önnur lið hafa efni á.

Riðill L — Króatía, Gana og Panama

Riðill L er krefjandi en viðráðanlegur fyrir lið af gæðum Englands. Króatía er augljóslega sterkasti andstæðingurinn og endurtekin viðureign á milli England og Króatíu á stórum mótum hefur skapað nokkurs konar rivalríu sem bæði lið taka alvarlega og horfa á sem sérstök viðureign. Á HM 2018 sigraði Króatía England 2–1 í undanúrslitum í framlengdum tíma — einum sársaukafyllsta leik enskrar fótboltasögu á undanförnum áratugum — þar sem Kane og félagar gengu af velli í tárum eftir að hafa verið svo nálægt úrslitum. Á EM 2020 sigraði England Króatíu 1–0 í riðlinum á Wembley og fékk uppreist æru, en tilfinningaríkt samband liðanna er enn sterkt.

Króatía á HM 2026 er þó annað lið en Króatía 2018 eða jafnvel 2022 þegar þeir náðu í þriðja sæti í Katar. Luka Modrić, sem var hjarta liðsins í áratugi, er kominn á eftirlaunaaldur í landsliðsfótbolta og ný kynslóð hefur ekki enn sannað sig á sama stigi. Króatía hefur enn gæði — leikmenn eins og Joško Gvardiol og Mateo Kovačić eru í heimsklassa — en dýptin er minni og reynslan af stórum leikjum er ekki sú sama. Ég gef Króatíu 6 af 10 í heildarmati og tel þá endi í öðru sæti riðilsins, sem er enn sterkur árangur fyrir land með aðeins 4 milljónir íbúa.

Gana og Panama eru lið sem England ætti að sigra auðveldlega, en á heimsmeistarakeppni er ekkert gefið og söguleg gögn sýna að afríkönsk lið valda oft óvæntum niðurstöðum í riðlaleikjum gegn evrópskum stórveldum. Gana á sterka hópleikjahefð og líkamlega sterka leikmenn sem geta gert enska vörninni erfitt, sérstaklega í lofti og á gagnrásum þar sem hraði og kraftur afrikanskra leikmanna getur komið á óvart. Á HM 2022 tók Gana stig af Portúgali og Suður-Kóreu og sýndi að þeir eru samkeppnishæfir gegn sterkum liðum. Panama er ólíklegt til að taka mörg stig en getur gert lífið erfitt með harðan, skipulagðan fótbolta sem þeir lærðu á HM 2018 í Rússlandi — þeirra fyrstu heimsmeistarakeppni. Þar töpuðu þeir öllum leikjum en unnu virðingu fyrir baráttuanda og taktísku aga sem getur truflað jafnvel bestu lið heims. Ég spái England 7–9 stigum úr riðlinum og fyrsta sæti á undan Króatíu sem endar í öðru sæti.

Tímasetningarnar skipta máli fyrir okkur Íslendinga. Leikir riðils L verða líklega á austanverðu Bandaríkjunum, sem þýðir kvöld og nótt á íslenskum tíma — á bilinu 21:00 til 01:00 GMT. Leikurinn England gegn Króatíu gæti orðið einn af bestu leikjum riðlakeppninnar og er leikur sem ég mæli með að horfa á lifandi — sögulegt samband liðanna, gæði leikmanna og tilfinningaríkt andrúmsloft tryggja spennu sem fáir aðrir riðlaleikir bjóða upp á.

Leikstíll — Nýr þjálfari, ný nálgun?

Eftir brottför Gareth Southgate, sem stýrði enska liðinu frá 2016 og náði meiri árangri en nokkur þjálfari í 50 ár, er nýr þjálfari kominn til sögunnar og það breytir gangverkinu. Southgate var pragmatískur þjálfari sem tryggði stöðugleika og kom Englandi á fjögur stór mót í röð — en var gagnrýndur fyrir of varfærinn leikstíl sem nýtti ekki hæfileika liðsins til fulls. Gagnrýnin var oft sú að England hafði bestu leikmennina en spilaði ekki eins og bestu leikmennirnir — Bellingham of djúpt, Foden á röngu stöðu, Kane einangraður framarlega. Og sú gagnrýni var réttmæt þegar maður horfði á hvernig EM 2024 fór.

Nýr þjálfari gefur bæði von og áhyggjur. Vonin er sú að opnari leikstíll leysi innilokuð hæfileika leikmanna eins og Bellingham, Foden og Palmer sem hafa þrifist í félagaliðum sínum en stundum litið út fyrir að vera takmörkuð í landsliðinu. Ef Bellingham fær að spila eins og hjá Real Madrid — frjálst, skapandi og nálægt markinu — breytist allt. Áhyggjurnar eru þær að nýr þjálfari hefur ekki sömu reynslu af stórum mótum og aðlögunartíminn gæti verið of stuttur. Á heimsmeistarakeppni, þar sem taktísk aðlögun og andlegur styrkur skipta jafnmiklu máli og hæfileikar, er þjálfaraþátturinn oft vanmetinn af veðjendum sem einblína aðeins á leikmennina.

Ég tel þó að nýr þjálfari muni hafa jákvæð áhrif á liðið í heild. Enska liðið hefur nóg af hæfileikum og hefur aðeins þurft taktíska frelsi til að sýna þá á fullum krafti. Ef nýr þjálfari notar Rice sem varnarskjöld og leyfir öðrum að ráðast fram, þá gæti England verið eitt hættulegustu liðanna á mótinu bæði í sókn og vörn. Lykilatriðið er hvort þjálfarinn nái að byggja upp traust og samheldni á stuttum tíma — og það er stór ef sem veðjendur verða að taka tillit til. Ég gef þjálfaraskiptununum 7 af 10 í áhrifum á lokaárangur.

Það sem gefur mér von er hvernig liðið brást við á EM 2024 þegar allt var á móti þeim. Enginn trúði á þá, gagnrýnin var gríðarleg, fjölmiðlarnir kröfðust höfuðs Southgate — og samt komust þeir í úrslit. Þetta sýnir andlegan styrk sem er ekki háður þjálfaranum heldur kemur frá leikmönnunum sjálfum. Bellingham, Rice og Kane eru leiðtogar sem bera liðið á herðunum og sá styrkur hverfur ekki þótt þjálfarinn sé nýr. Á heimsmeistarakeppni þar sem leikir ráðast oft af einstaka augnablikum er liðsandinn jafn mikilvægur og taktíkin, og England hefur bæði.

Eitt atriði til viðbótar um leikstíl: enska liðið á heimsmeistarakeppni í Bandaríkjunum hefur viss „heimavaldar“ einkenni. Ensk mál er töluð alls staðar, enskar deildir eru vinsældar í Bandaríkjunum og margir enskir stuðningsmenn búa þar. Þetta þýðir að England mun hafa stuðning á öllum leikjum sem er sterkari en flest önnur lið fá — og á stórum mótum getur stuðningur áhorfenda verið sá þáttur sem ræður úrslitum í jöfnum leikjum.

Veðmálamat — Eru Englendingar vanmetnir?

Stuðlarnir á England sem heildarsigurvegara HM 2026 eru á bilinu 5.00–6.00, sem gerir þá að einu eða tveim stærstu eftirlætunum á mótinu ásamt Frakklandi. Ólíkt Frakklandi og Argentínu tel ég England vera rétt verðlagt eða jafnvel vanmetið á veðmálamarkaðinum. Hæfileikahópurinn er stærstur og djúpastur á mótinu — enginn annar getur sett þetta mikil gæði bæði á völlinn og á bekkinn. Liðið hefur reynslu af undanúrslitum og úrslitum á undanförnum mótum, sem þýðir að leikmennirnir vita hvernig stóru leikirnir líða og finna — og nýr þjálfari gæti losað um handbremsuna sem Southgate hafði á.

Raunverulegar líkur Englands á heildarsigri eru nær 15–18% samkvæmt mínum líkönum, sem gerir stuðla á 5.50 nánast sanngjarna eða jafnvel aðeins of háa. Þetta er eitt af fáum eftirlætunum þar sem ég sé ekki ofmat á markaðinum — frekar hitt. England er lið sem markaðurinn vanmetur vegna sögulegrar gagnrýni á enska landsliðsfótboltann, endurtekinnar vonbrigða og tilhneigingu liðsins til að koma á óvart í neikvæðum skilningi á stórum mótum. En þessi kynslóð er öðruvísi en allar á undan og ég tel að hún muni sanna það þegar á reynir.

Áhugaverð veðmálatækifæri á England eru meðal annars: England til að komast í undanúrslit á stuðlum um 1.80–2.00, sem ég tel vera gott verðmæti miðað við gæði liðsins og söguleg gögn um útsláttarkeppniárangur síðustu ára. Bellingham sem efsti markaskorari Englands á mótinu á stuðlum um 4.00–5.00 er einnig áhugavert — hann skorar stöðugt bæði hjá Real Madrid og landsliðinu og hefur sýnt getu til að skora á stórum mótum þegar mest er á reyndi. Kane sem efsti markaskorari allra mótanna á stuðlum um 8.00–10.00 er annað tækifæri sem er þess virði að skoða, þó keppnin um gullskóinn sé hörð frá leikmönnum eins og Haaland og Mbappé.

Eitt veðmál sem ég sérstaklega mæli með er England að vinna riðil L á stuðlum um 1.50–1.70. Þetta er næstum gefið miðað við gæðamuninn á milli Englands og Króatíu, og þó stuðlarnir séu lágir þá er áhættan einnig lítil og hægt er að nota þetta sem grunn í samsettum veðmálum. Annað áhugavert veðmál er yfir 2.5 mörk í leik Englands gegn Panama — enska liðið ætti að skora mörg mörk gegn veikum andstæðingi og stuðlar á yfir 2.5 mörk ættu að vera á bilinu 1.40–1.60, sem er sanngjört.

Saga Englands á HM — Bölvun eða breyting?

Ensk fótboltasaga á heimsmeistarakeppnum er saga um einn sigur og áratuga vonbrigða sem hafa mótað þjóðarsál. England vann HM 1966 á heimavelli Wembley — eina titilinn í sögu liðsins — og hefur síðan farið á 60 ára ferðalag sem hefur innihaldið undanúrslit tvisvar (1990 þar sem Gascoigne grét og 2018 þar sem Kane grét), áttaliðaúrslit nokkrum sinnum og snemmbær útfall sem enginn sá fyrir. Bölvunin er orðin hluti af sjálfsmynd enskra stuðningsmanna: vonin sem kviknar hvert sumar, þrýstingurinn sem eykst dag frá degi og vonbrigðin sem fylgja á lokadegi. Og vítaspyrnurnar — alltaf vítaspyrnurnar — sem hafa orðið tákn um ensk vonbrigði síðan Southgate sjálfur missti sína á EM 1996.

En ég tel að þessi kynslóð sé öðruvísi frá öllum á undan. Leikmenn eins og Bellingham, Saka og Foden óttast ekki stóra leiki — þeir þroskuðust á stóra sviðinu í Meistardeildinni og í bestu deildum Evrópu og vita ekki betur en að keppa undir miklum þrýstingi. Saka varð aðeins 19 ára gamall þegar hann missti vítaspyrnu í úrslitum EM 2020 — og í stað þess að láta það brjóta sig hefur hann orðið einn af bestu leikmönnum í heimi. Kane hefur þegar reynslu af fjórum stórum mótum og veit hvað þarf til. Og nýr þjálfari kemur án þess andlega farangurstakmarks sem Southgate bar á herðunum eftir átta ár af „næstum en ekki alveg“ árangri. Ef England á einhvern tíma að vinna heimsmeistarakeppni eftir 1966, þá er þetta tækifærið — og stuðlarnir endurspegla það.

Fyrir okkur Íslendinga hefur England sérstaka merkingu í fótboltasamhengi. Við sigruðum þá 2–1 á EM 2016 í einu eftirminnilegasta augnabliki íslensks fótbolta — Kolbeinn Sigþórsson skoraði markið sem öll 380.000 Íslendingar muna eftir og allir 55 milljónir Englendinga vilja gleyma. Það þýðir ekki að við séum hlynnt Englandi á HM 2026 — en það þýðir að við fylgjumst sérstaklega vel með þeim og vitum hversu hættulegt þetta lið getur verið þegar allt stemmir. England á HM 2026 er lið sem ber að taka alvarlega bæði sem veðmálakost og sem fótboltaafþreying.

Mín spá — Hversu langt nær England?

Ég gef Englandi 9.5 stig af 10 í heildarmati — hæsta einkunn sem ég gef einhverju liði á þessu móti, og ég gef hana ekki léttilega. Hæfileikahópurinn er næstum fullkominn á öllum stöðum, dýptin er betri en nokkurs annars liðs á mótinu og taktísk breyting undir nýjum þjálfara gæti losað um hæfileika sem Southgate nýtti aldrei til fulls. Ef allt fer að óskum — og það er stórt ef á heimsmeistarakeppni þar sem heppni, meiðsli og dómaraákvarðanir spila stórt hlutverk — þá er England mitt eftirlæti til heildarsigurs á HM 2026.

Spá mín: England vinnur riðil L (7–9 stig), sigrar í 32-liða úrslitum gegn þriðja liði úr öðrum riðli, og vinnur 16-liða úrslitin — mögulega gegn erfiðum andstæðingi eins og Belgíu eða Egyptalandi. Í áttaliðaúrslitin mætir England sterku liði og þar fer raunveruleg prófraun að hefjast. Ég gef 35% líkur á því að England vinni mótið, sem er hæsta líkindamat mitt á einu liði og endurspeglar bæði gæði hópsins og söguleg mynstur sem hafa verið að breytast í þágu Englands undanfarin ár.

Stærsta hættan er sálfræðilegi þrýstingurinn sem fylgir enskri fótboltalýðræðisstjórn — fjölmiðlar, stuðningsmenn og þjóðin öll krefjast sigurs og sá þrýstingur getur brotið leikmenn ef þeir eru ekki andlega sterkir. Vítaspyrnukeppnir eru annað vandamál — söguleg gögn sýna að England á erfitt þar, þó undanfarnir árangur (sigur gegn Sviss á EM 2024 og Kólumbíu á HM 2018) gefi von. En ég tel þessa kynslóð vera nógu sterka til að brjóta mynstur fortíðarinnar og skrifa nýtt kafla í sögu enskra fótboltasögu.

Fyrir okkur sem veðjum á HM 2026 frá Íslandi er England eitt af áhugaverðustu liðunum til að fylgjast með og veðja á — bæði vegna gæðanna og vegna sögulegrar tengingar okkar við enskan fótbolta. Stuðlarnir eru sanngjarnir eða vanmetnir, hæfileikarnir eru augljósir og ef nýr þjálfari nær að losa um kraftinn í þessum hópi, þá gæti „It’s coming home“ orðið að raunveruleika sumarið 2026 á MetLife Stadium í New Jersey. Og við Íslendingar — sem sigruðum þá einu sinni — munum horfa á og hlæja eða gráta ásamt þeim. Lestu meira um andstæðinga Englands í liðayfirlitinu mínu og berðu þá saman.